Siirt sofra kültürü misafirle başlar, misafirle biter. Bu şehirde kapıyı çalan kişi aç gönderilmez. Sofra kalabalıktır, yemek bol yapılır, en güzel lokma misafirin önüne konur. Bu yazıda Siirt sofrasının adabını, et yemeklerinin bu sofradaki yerini ve şehre yeni gelenlerin bilmesi gerekenleri anlattık.
1998'den beri bu şehrin kasabıyız. Yıllardır düğün, bayram, mevlit ve misafir sofraları için et hazırlıyoruz. Bir sofranın arkasında ne kadar emek ve ne kadar incelik olduğunu yakından görüyoruz.
Siirt sofra kültürü: bereket ve paylaşım
Siirt sofrasının ilk kuralı bolluktur. Yemek, gelecek kişi sayısından fazla yapılır. Çünkü kapıdan her an bir misafir girebilir. Artan yemek komşuya, akrabaya gönderilir.
İkinci kural paylaşımdır. Sofradaki en iyi parça yaşlılara ve misafire ayrılır. Ev sahibi önce misafirin tabağını doldurur, sonra kendisi oturur. Misafirin tabağı boşalınca hemen yenisi gelir.
Bereket düşüncesi sofrayı kuranın da sofraya oturanın da aklındadır. Ekmek yere düşürülmez, düşerse öpülüp yüksek bir yere konur. Sofraya besmeleyle oturulur, kalkarken dua edilir. Bu küçük davranışlar sofranın bir nimet olduğunu hatırlatır.
Sofranın sessiz dili
- Ev sahibi ısrar eder; "doydum" derken nazik ve kararlı olmak yeterlidir.
- Yemeği beğendiğinizi söylemek ev sahibini çok mutlu eder.
- Kalkarken "elinize sağlık" demek sofranın değişmez sözüdür.
- Yemekten sonra gelen çay, sohbetin başladığını gösterir.
Bu kurallar yazılı değildir. Çocukluktan beri sofrada görülerek öğrenilir. Yeni gelen biri bunları bilmese de ev sahibi hoş görür. Ama bilen biri hemen sofranın bir parçası olur.
Sofrada sohbetin de bir yeri vardır. Yemek sırasında aile, memleket ve hal hatır konuşulur. Misafire nereden geldiği, Siirt'i nasıl bulduğu sorulur. Bu sorular meraktan çok ilgidir; içtenlikle cevap vermek sofradaki havayı ısıtır.
Misafir ağırlama: kapıdan sofraya
Siirt'te misafir "Allah misafiri" sayılır. Haber vermeden gelen komşuya da, uzaktan gelen akrabaya da aynı özen gösterilir. Önce çay gelir, sonra sofra kurulur.
Misafir için hazırlanan et, ev sahibinin gönlünü anlatır. Eskiden önemli bir misafir geldiğinde hayvan kesmek bile görülürdü. Bugün bu, kasaptan alınan bir kuzu but, bir kaburga dolması ya da bir büryan olur. Biçim değişse de anlam aynı kalır.
Misafirlik sadece evde değildir. Bayram ziyaretleri, taziye ve mevlit evleri, düğünler de büyük misafir sofralarıdır. Bu sofralarda yemek çoğu zaman mahallenin ya da köyün dayanışmasıyla hazırlanır.
Çay ve ikram
Misafir oturduğu anda çay demlenir. İnce belli bardaklarda gelen çay, sohbet bitene kadar tazelenir. Çayın yanında fıstık, kuru meyve ya da ev yapımı bir tatlı olur. Yemeğe kalmayacak bir misafire bile en azından bir çay ikram edilir. Çayı geri çevirmek pek alışılmış değildir; içmek istemiyorsanız bir yudum alıp teşekkür etmeniz yeterlidir.
Kasabımızın notu: Misafir sofrası için et alan müşterilerimiz bize çoğu zaman tek bir şey söyler: "Mahcup olmayalım." Biz de eti ona göre seçer, misafirin önüne yakışacak parçayı ayırırız.
Yer sofrası ve kalabalık sofralar
Siirt'te geleneksel sofra yere kurulur. Ortaya geniş bir sini konur, çevresine minderler dizilir. Herkes aynı siniden ya da yan yana tabaklardan yer. Yer sofrası insanları birbirine yaklaştırır.
Kalabalık sofralarda düzen önemlidir. Yemekler çoğu zaman sırayla gelir: çorba, ardından et ve pilav, en son tatlı ve çay. Düğün ve mevlit sofralarında bu düzen daha da büyür.
Yer sofrasında oturma düzeninin de bir anlamı vardır. Büyükler ve misafir başköşeye, kapıdan en uzak yere oturtulur. Ev sahibi kapıya yakın oturur ki servis için kolayca kalkabilsin. Çocuklar ise çoğu zaman ayrı bir sofrada ya da büyüklerin yanında yer alır.
Kalabalık sofrada et nasıl planlanır?
Kişi sayısı, menü ve sofranın süresi et miktarını belirler. Tek bir rakam vermek doğru olmaz. Pilavın yanında kavurma mı olacak, büryan mı, yahni mi? Bunlar hesabı değiştirir. Davet büyükse eti bir gün önceden alın, ertesi gün yalnızca pişirmeye odaklanın. Kasabınıza yemekleri söylerseniz kuşbaşını, kıymayı ve kemikli parçayı ayrı ayrı paketleyerek hazırlar. Kalabalık sofralar için Siirt düğün yemekleri ve et hesabı yazımız yol gösterir. Kurum ve dernek yemekleri için toptan et tedariği sayfamıza bakabilirsiniz.
Siirt sofrasında et yemeklerinin yeri
Siirt mutfağında et sofranın başköşesindedir. Ama her et yemeği her sofraya gelmez. Hangi yemeğin hangi günde yapılacağı da bir gelenektir.
- Büryan: Sabah sofrasının ve özel günlerin yemeği.
- Perde pilavı: Düğünlerin ve bayramların gösterişli yemeği.
- Kaburga dolması: Değerli misafirin sofrası.
- Kitel: Hünerli ellerin, emek isteyen yemeği.
- Kavurma: Kış kahvaltısının ve pilavın yoldaşı.
- Kelle paça: Kış sabahlarının sıcak çorbası.
Et yemeğinin sofradaki yeri misafirin önemini de anlatır. Sıradan bir akşam bir tencere etli sebze yeter. Ama uzaktan gelen bir akraba ya da eve ilk kez gelen bir misafir için kaburga dolması, büryan ya da bir kuzu fırın hazırlanır. Bu yemekler emek ister; o emek de misafire duyulan saygıdır.
Ramazan'da iftar sofraları da Siirt misafirperverliğinin güzel örnekleridir. Komşular birbirini iftara çağırır, akşam ezanından önce tabaklar kapı kapı dolaşır. Bu sofraların et yemeklerini Siirt Ramazan sofrası yazımızda anlattık.
Bu yemeklerin her biri için doğru eti Siirt yöresel yemekleri yazımızda anlattık. Kaburga dolması için kaburga dolması tarifimize, perde pilavı için perde pilavı için et yazımıza bakabilirsiniz.
Şehre yeni gelenler için sofra adabı
Siirt'e yeni taşındıysanız ilk davetiniz çok yakındır. Komşular, iş arkadaşları, mahalle esnafı sizi sofrasına çağırabilir. Birkaç küçük bilgi bu daveti daha keyifli kılar.
- Daveti kabul edin. Geri çevrilen davet ev sahibini üzebilir.
- Eli boş gitmeyin. Tatlı, meyve ya da kuruyemiş güzel karşılanır.
- İkramı tadın. Her yemekten biraz almak inceliktir.
- Acele etmeyin. Sofradan sonra çay ve sohbet gelir.
- Daveti iade edin. Bir süre sonra siz de onları ağırlayın.
Davete giderken kendi memleketinizden bir tat götürmek de güzel bir fikirdir. Ev sahibi hem sizi hem memleketinizi tanır. Siirt sofrası, farklı yerlerden gelen tatları her zaman sıcak karşılar.
Komşuluk Siirt'te hâlâ çok güçlüdür. Bayramda kapınıza bir tabak yemek gelirse tabağı boş geri vermemek eski bir inceliktir. İçine küçük bir şey koymanız yeterlidir.
Dil konusunda da endişe etmeyin. Siirt'te Türkçenin yanında Kürtçe ve Arapça da konuşulur. Ev sahibinin dilinden birkaç selamlama sözcüğü öğrenmek sofrada samimi bir gülümseme yaratır. Ama bilmeseniz de olur; sofranın ortak dili zaten ikramdır.
Bayram, düğün ve taziye sofraları
Siirt sofra kültürünün en görünür olduğu yerler özel günlerdir. Her birinin kendine göre bir düzeni vardır.
Bayram sofrası
Bayram sabahı büyüklerin eli öpülür, ardından sofraya oturulur. Kurban Bayramı'nda kurbanın ilk eti çoğu zaman kavrulur ve aynı gün sofraya gelir. Ramazan Bayramı'nda tatlı ve et yemekleri birlikte kurulur. Bayramda kapı kapı gezilir, her evde bir şey ikram edilir.
Düğün sofrası
Düğün yemekleri kalabalık ve gösterişlidir. Pilav, et ve tatlı bu sofranın üç temelidir. Yemeği çoğu zaman köyün ya da mahallenin hünerli aşçıları pişirir, gençler servis eder.
Taziye sofrası
Taziye evine yemek götürmek eski bir gelenektir. Acılı aile günlerce mutfağa girmesin diye komşular ve akrabalar sofrayı üstlenir. Bu sofralar sessiz ama kalabalıktır. Burada da et yemeği ve pilav başköşededir.
Sıra sizde: Siirt usulü ev sahipliği
Bir gün sofrayı siz kuracaksınız. Memleketten uzakta ilk misafirinizi ağırlamak heyecan vericidir. Siirt usulü bir sofra kurmak için usta aşçı olmanız gerekmez. Doğru etle işin yarısı biter.
- Misafir sayısını ve menüyü önceden belirleyin.
- Bir yöresel yemek ekleyin: kavurmalı pilav, kuzu fırın ya da büryan.
- Eti bir gün önceden alın, buzdolabında hazır tutun.
- Pişireceğiniz yemeği kasaba söyleyin, doğrama ona göre yapılsın.
- Sofrada bir tatlı ya da fıstıklı bir ikram bulundurun.
- Yemekten sonra çayı unutmayın; asıl sohbet o zaman başlar.
Misafir sayısı kalabalıksa yemeği tek başınıza yetiştirmeye çalışmayın. Komşunuzdan yardım istemek Siirt'te ayıp değil, aksine yakınlık göstergesidir. Ertesi gün o yardıma bir tabak yemekle karşılık verirsiniz. Böylece sofra, yeni bir komşuluğun başlangıcı olur.
Kuzu but, kaburga ya da kuşbaşı için kuzu eti sayfamıza, dana eti için dana eti sayfamıza bakabilirsiniz. Özel doğrama ve porsiyon istekleriniz için özel hazırlık sayfamız var. Siparişinizi hızlı sipariş sayfasından verebilirsiniz.
Siirt merkezde eve teslim yapıyoruz. Şirvan ve Kurtalan gibi ilçelerde teslimat gün ve araç planlamasına bağlıdır, uygunluğu WhatsApp'tan teyit ederiz. Şehre ısınmak için Siirt et rehberimizi de okuyun.
Bu yazıdaki etleri sipariş edin
Hızlı sipariş ekranında cinsi, parçayı ve miktarı seçin.